Bé bị tiêu chảy là trình trạng bé đi tiêu nhiều hơn 3 lần trong vòng 24 giờ, chất phân lỏng và trong vài trường hợp có lẫn máu. Tình trạng này dễ dàng xảy ra ở mọi lứa tuổi với nhiều nguyên nhân khác nhau. Để bé mau chóng khỏi bệnh, cần xác định loại tiêu chảy mà bé đang gặp để điều trị tận gốc.

Benh-tieu-chay-o-tre-phan-loai-va-cach-dieu-tri
Bệnh tiêu chảy dễ dàng xảy ra ở mọi lứa tuổi với nhiều nguyên nhân khác nhau.

Phân loại tiêu chảy

Thông thường, tiêu chảy có thể được phân loại dựa trên tính chất phân và thời gian bé bị tiêu chảy. Xét về mặt thời gian, có 3 dạng bao gồm: cấp tính – kéo dài – mãn tính. Kết thúc trước 14 ngày là dạng cấp tính, sau 14 ngày là tiêu chảy kéo dài và trên 30 ngày thì gọi là mãn tính. Xét về tính chất phân, tiêu chảy có 2 dạng: nếu trong phân có máu thì gọi là tiêu đàm máu (hay còn gọi là lỵ), các dạng phân còn lại được gọi chung và tiêu chảy phân nước.

Khi điều trị cho bé bị tiêu chảy, các bác sĩ thường dựa trên hai cách trên và phân chia thành các dạng như tiêu chảy cấp tính phân nước (tiêu chảy cấp), tiêu chảy cấp tính có máu (tiêu đàm máu) và tiêu chảy kéo dài. Đây cũng là những dạng tiêu chảy thường gặp ở trẻ em nhất.

Các cấp độ mất nước và biện pháp xử lý

Mức độ và diễn tiến của bệnh tiêu chảy lên cơ thể trẻ được đánh giá dựa trên cấp độ mất nước của bệnh nhân. Tùy thuộc vào độ mất nước của trẻ mà sẽ có phương thức điều trị thích hợp.

Mất nước mức độ A (nhẹ)

Mất nước mức độ A (mất nước nhẹ) xuất hiện khi bé vừa bị tiêu chảy, không có dấu hiệu rõ rệt. Đây là giai đoạn mẹ cần lưu ý do trẻ chưa có biểu hiện ra bên ngoài nên rất dễ bị bỏ qua và dẫn đến mức độ cao hơn. Vì vậy, ngay khi phát hiện bé bị tiêu chảy, mẹ cần cho bé uống nước nhiều hơn bình thường. Với các bé dưới 6 tháng, vẫn nên cho bé bú bình thường và có thể tăng số lần cho bú lên.

Bé bị mất nước thể nhẹ thì chưa cần nhập viện, mẹ chỉ cần theo dõi kỹ các biểu hiện để kịp thời xử lý. Có thể cho bé uống các dung dịch điều trị như Oresol, hoặc các loại nước cháo muối, nước gạo rang, nước chuối, hồng xiêm,… Tuy nhiên, trước khi sử dụng, mẹ cũng cần tham vấn ý kiến của bác sĩ, không tùy tiện dùng, mẹ nhé!

Mất nước mức độ B (vừa)

Khi tình trạng mất nước của bé bị tiêu chảy chuyển sang mức độ B (mất nước vừa), bé sẽ có các biểu hiện như mắt trũng, quấy, khóc nhưng không có nước mắt, lưỡi khô, có vẻ khát. Với các bé còn bú, bé sẽ bú háo hức hơn hẳn, còn các bé lớn hơn sẽ thường xuyên đòi uống nước. Một dấu hiệu khác của mất nước vừa mà mẹ có thể dùng để xác định tình trạng của bé là khi véo da bụng của trẻ, dấu véo mất chậm (khoảng 2 giây mới biến mất).

Trong trường hợp này, trẻ cần được điều trị ở các cơ sở y tế, bổ sung Oresol ngay sau khi đi ngoài. Liều lượng sử dụng phụ thuộc độ tuổi và chỉ định của bác sĩ cho từng trường hợp. Thông thường, định mức bù Oresol cho trẻ theo tuổi là:

– Trẻ dưới 2 tuổi: 50 – 100 ml

– Trẻ 2 – 10 tuổi: 100 – 200 ml

– Trẻ 10 tuổi trở lên uống theo nhu cầu: Số lượng dịch cần cho trẻ uống trong 4 giờ đầu có thể tính như sau: Số lượng dịch (ml) = Cân nặng (kg) x 75.

Mất nước mức độ C (mất nước trầm trọng)

Là mức độ mất nước nghiêm trọng nhất, bé thường bị rơi vào trạng thái li bì, khó đánh thức thậm chí hôn mê. Biểu hiện khi cho bé uống nước là bé uống kém hoặc không thể uống. Ngoài ra, khi mẹ véo vào da bụng bé, nếp véo da rất lâu mới biến mất (lâu hơn 2 giây). Đây là tình trạng nghiêm trọng, nếu bé bị tiêu chảy đến giai đoạn này mới được phát hiện thì mẹ cần cho bé đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được truyền dịch và bù nước.

Cách pha chế các dung dịch điều trị tiêu chảy

Mẹ cần tìm hiểu về các dung dịch điều trị tiêu chảy phổ biến cho bé để tiện sử dụng trong quá trình điều trị tại nhà. Nếu áp dụng các cách này không có hiệu quả, mẹ cần lập tức đưa bé vào bệnh viện để được khám và điều trị kịp thời.

Oresol

Oresol là dung dịch tốt nhất để bù nước cho bé bị tiêu chảy hiện nay. Mẹ cần lưu ý pha đúng lượng nước như yêu cầu trên bao bì (200 ml, 250 ml, hoặc 1 lít nước). Nếu pha nhiều nước sẽ làm cho dung dịch quá loãng, hàm lượng chất điện giải không đủ và có thể gây nguy hiểm cho trẻ. Ngược lại, bé sẽ bị ngộ độc muối nếu dung dịch quá đậm đặc. Một số lưu ý khác khi dùng oresol:

– Không dùng quá 24 giờ sau khi pha.

– Nên cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ uống từ từ, không ép uống vì có thể gây nôn, trớ,

– Cách uống:

Trẻ dưới 2 tuổi: 50 – 100 ml/lần tiêu chảy.

Trẻ 2 – 9 tuổi: 100 – 200 ml/lần tiêu chảy.

Trẻ lớn hơn 10 tuổi: tùy theo nhu cầu cơ thể.

Nước cháo muối

Ngoài dung dịch oresol, mẹ có thể cho bé bị tiêu chảy uống nước cháo muối. Tuy nhiên, mẹ cần lưu ý, nước cháo muối chỉ có tác dụng bù nước và chất điện giải cho cơ thể, không có giá trị dinh dưỡng khác. Thế nên, mẹ không nên sử dụng dung dịch này thay thế thức ăn hàng ngày của bé. Để pha dung dịch này, mẹ cần chuẩn bị: một nắm gạo, một nhúm muối và khoảng 1,2 lít nước (tương đương 6 chén ăn cơm). Cách làm: cho tất cả nguyên liệu vào nồi, đun nhừ, lọc lấy nước rồi cho trẻ uống dần.

Nước gạo rang

Nước gạo rang cũng là một lựa chọn tốt để bù nước cho bé bị tiêu chảy nếu không có oresol hoặc nước cháo muối. Để thực hiện, mẹ chỉ cần gạo rang vàng (50g) và muối (1 muỗng cà phê). Tất cả cho vào pha với 1 lít nước đun sôi để nguội, cho trẻ uống dần.

Nước chuối, hồng xiêm

Mẹ có thể thực hiện nước chuối, hồng xiêm để bé uống bù nước mỗi ngày. Để thực hiện dung dịch nước chuối, hồng xiêm, mẹ cần các nguyên liệu: 5 quả chuối hoặc hồng xiêm (còn gọi là lồng mứt, sabôchê). Cách làm như sau:

– Nghiền nát chuối/ hồng xiêm

– Cho hỗn hợp vào 1 lít nước

– Thêm vào 1 muỗng cà phê muối (khoảng 3,5g)

Khi phát hiện dấu hiệu bé bị mất nước độ B hoặc C cần đưa ngay đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị. Bên cạnh bù nước, mẹ cần bổ sung cho trẻ một chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Vì bé bị tiêu chảy ngoài bù nước cần một lượng lớn dưỡng chất để hồi phục và khỏe lại. Do đó, mẹ không nên cho con kiêng cữ thái quá, mẹ nhé.

>>> Xem thêm: Những thực phẩm cần tránh khi bé bị tiêu chảy